سکته مغزی (CVA)

سکته ‌مغزی با عنوان حوادث عروقی مغزی (CVA ) نیز شناخته می شوند.

 یک حمله مغزی زمانی اتفاق میافتد که یک رگ خونی که غذا و اکسیژن را به مغز می برد, پاره شده یا اینکه بوسیله یک لخته خون بسته شود و قسمتی از مغز که از آن مشروب می شود، از دریافت جریان خون محروم گردد.

حمله مغزی سومین علت عمده مرگ در دنیاست و همچنین علت اصلی ناتوانی و معلولیت به حساب می آید.

بر این اساس دو نوع سکته مغزی وجود دارد:

۱- سکته مغزی ایسکمیک

این نوع سکته مغزی، زمانی اتفاق می افتد که یک لخته خون یا چربی، موجب انسداد رگ و قطع جریان خون در مغز شود. انسداد شریان می تواند داخل یا اطراف مغز رخ دهد، همچنین لخته های خونی می توانند توسط جریان خون از دیگر نقاط بدن به مغز آورده شوند. علل این نوع سکته عبارت اند از:

رسوب چربی و ایجاد پلاک در شریان های گردنی و اختلالات قلبی که منجر به تشکیل لخته های خونی می گردد.

این علائم سکته گذرا یا خفیف، حدود چند دقیقه تا چند ساعت طول کشیده و سپس به کلی از بین می رود.

ولی به خاطر داشته باشید که هرگز سکته گذرا را نادیده نگیرید چرا که این سکته، نشانگر در راه بودن یک سکته مغزی شدیدتر است. پس سعی کنید دوره ی درمان سکته گذرا را کامل کنید، حتی اگر نشانه های آن از بین رفته باشند.

۲- سکته مغزی خونریزی دهنده

این نوع از سکته های مغزی، ناشی از پاره شدن یک رگ خونی در داخل یا سطح مغز می باشد. وقتی که یک رگ خونی پاره می شود، دیگر حس به سلول های مغزی نمی رسد، به علاوه نشت خون از رگ پاره شده، می تواند به بافت مغزی آسیب جدی وارد نماید.
علل این نوع سکته عبارت اند از:
– فشاربالا که موجب تضعیف عروق خونی می گردد.

– سخت شدن رگ ها که عروق مغزی را شکننده می کنند.

– آنوریسم- یعنی ضعیف شدن یک نقطه در دیواره عروق که می تواند پاره شود.

ضربه مغزی.

– مصرف مشروبات الکلی.

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه های یک حمله مغزی به منطقه ای از مغزکه آسیب می بیند, بستگی دارد ولی علائم و نشانه های کلی آن عبارتند از:

ضعف یا کرختی ناگهانی صورت یا دست وپای یک طرف بدن

از دست دادن توانائی سخن گفتن یا صحبت کردن نامفهوم یامشکل

تاری دید یا از دست رفتن بینایی به ویژه در یک چشم, ‌مردمکهای غیر قرینه

سرگیجه غیرقابل توجیه, سست و بی ثبات شدن یا سقوط ناگهانی

سردرد ناگهانی شدید

بی اختیاری ادرار یا مدفوع

حدود ۱۰ درصد از حمله های مغزی بصورت حمله های کوتاه مدت و گذرا دیده میشوند ( حملات گذرای ناشی از نرسیدن خون به مغز یا TIA ).(در مورد TIA بخوانید.کلیک کنید)

TIA ها علائم بسیار مهم خطر برای حمله های مغزی محسوب می شوند.

نشانه های TIA شباهت بسیاری به حمله یا سکته مغزی دارند لذا TIA را همیشه مد نظر داشته باشید و فوراً مریض را به مراکز درمانی برسانید .

اقدامات و کمکهای اولیه

تنفس و نبض بیمار را بررسی کنید. در صورت لزوم , تنفسی کمکی و یا احیای قلبی- تنفسی انجام دهید .

اگر بیمار نیمه هوشیار یا بیهوش بود, ‌او را رو به یک طرف بدنش و ترجیحاً به سمتی که قسمت فلج شده در پائین باشد, قرار دهید .

این وضعیت اندامهای سالم وکارآمد مصدوم را آزاد میگذارد. سمت فلج شده را روی بالش یا جای نرمی قرار دهید, قرار دادن مصدوم روی یک طرف بدنش اجازه می دهد که محتویات استفراغ به جای ورود به گلو به خارج راه یابد.

دندانهای مصنوعی شکسته و هر نوع غذا و یا ترشحات مخاطی را به کمک تکه ای پارچه که دور انگشت پیچیده شده , از دهان خارج نمائید.

هیچ نوع مایعی به وی ندهید زیرا عضلات حلق نیز ممکن است فلج شده باشند و به همین دلیل عمل بلع با اشکال روبرو خواهد بود.

اگر یک چشم دچار مشکل شد, ‌آنرا با بستن پلک و بهم رساندن مژه ها محافظت کنید تا از خشک شدن قرنیه جلوگیری شود, زیرا خشکی قرنیه‌ میتواند باعث نابینائی گردد.

 آرام باشید و به مصدوم اطمینان و آرامش دهید .

  عوامل خطر ساز سکته های مغزی همان عوامل خطر ساز بیماریهای ایسکمیک قلبی می باشند .

درمان

کنترل شدید وتهاجمی راه هوایی در مراقبت از این بیماران،از اولویت برخوردار است.

درمان بیمار دچار سکته مغزی در صحنه حادثه، به طور کلی شامل مراحل زیر است:

  1. ازایمنی صحنه صحنه مطمئن شوید.

  2. راه هوایی کافی ایجاد واز آن حفظ ونگهداری کنید.وسیله ساکشن باید سریعا در دسترس باشد.(آسیب مغزی می تواند توانایی بلعیدن و حفاظت از راه هوایی را مختل کند)

  3. اگر بیمار دچار آپنه است یا تنفس او کافی نیست،تهویه با فشار مثبت رابا سرعت ۲۰ تا در دقیقه برقرار کنید.(نکته مهم:از هیپرونتیله کردن بیمار بپرهیزید زیرا ممکن است مقادیر CO2 رابه شدت پایین بیاورد وباعث انقباض شدید عروق مغزی شود)

  4. اگر تنفس بیمار کافی است با ماسک یکطرفه،۱۵lit/min اکسیژن دهید.

  5. بیمار را در وضعیت خوابیده به پشت یا ریکاوری قرار دهید.

  6. میزان گلوکوز خون را اندازه بگیرید.

  7. از سرم های نرمال سالین یا رینگر لاکتات جعت مایع درمانی وریدی به صورت KVO استفاده کنید(نکته بسیار مهم: از سرم دکستروز جهت مایع درماتی پرهیز کنید زیرا ممکن است به دلیل افزایش اثرات اسمزی،فشار داخل جمجمه بالا رود) درصورت هایپوگلایسمی،دکستروز۵۰٪ را به صورت وریدی صریع تجویز کنید.

  8. مانیتورینگ قلبی

  9. از اندام فلج شده محافظت کنید.

  10. به بیماراطمینان خاطر دهید.

دیگراقدامات:

  1. درصورتی که شک به ادم مغزی است،بیماررا پوزیشن SIME FOWLER دهید درغیر این صورت LATERAL.

  2. درصورتی که فشار خون بیمار ۲۰۰/۱۲۰ میلیمتر جیوه باشد,اقدام به کاهش فشارخون میکنیم اما فشارخون سیستولیک نبایداز۱۶۰ میلیمتر جیوه پایین تر رود.

  3. بیمار NPO باشد واکسیژن درمانی صورت گیرد.

  4. مصرف استامینوفن در صورت سردرد خفیف

  5. مصرف هیدروکسی زین وکلرپرومازین درصورت تهوع واستفراغ

منابع:

کتاب پیش بیمارستانی میانی جلد۲

آموزش های آریانا

کتاب درمان وکمک های اولیه در فوریت های ۱۱۵

(گردآوری شده توسط محمد شکره،بانظرات خود مارا حمایت کنید)

[notice]کپی برداری از این مطلب برای وبلاگ ها یا وب سایت های دیگر تنها با ذکر منبع ونام این سایت  و لینک دادن به این صفحه، مجاز است.[/notice]

درباره محمد شکره

محمد شکره-کارشناس فوریت های پزشکی